{"id":466,"date":"2021-04-18T19:55:23","date_gmt":"2021-04-18T19:55:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/?p=466"},"modified":"2021-06-06T17:40:33","modified_gmt":"2021-06-06T17:40:33","slug":"wzor-eulera-dla-wieloscianow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/","title":{"rendered":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w: pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii."},"content":{"rendered":"<p style=\"line-height: 1.2;\">Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz historia zwi\u0105zana z tym poj\u0119ciem to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z prostej, z pozoru niezbyt ciekawej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria. Jest to r\u00f3wnie\u017c wspania\u0142y kawa\u0142ek historii matematyki oraz tego jak si\u0119 rozwija\u0142a i rozwija nadal. I co maj\u0105 z tym wsp\u00f3lnego fullereny oraz pi\u0142eczka do golfa?<br \/>\n<!--more--><\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">14 listopada 1750 Leonhard Euler w li\u015bcie do swojego przyjaciela Christiana Goldbacha, podzieli\u0142 si\u0119 spostrze\u017ceniem, \u017ce w przypadku bry\u0142 zachodzi zwi\u0105zek \\[W-K+S=2,\\] gdzie \\(W\\) &#8211; liczba wierzcho\u0142k\u00f3w, \\(K\\) &#8211; liczba kraw\u0119dzi, a \\(S\\) &#8211; liczba \u015bcian.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Ta, wydawa\u0142o by si\u0119, trywialna ciekawostka okaza\u0142a si\u0119 by\u0107 jedn\u0105 z rzeczy, kt\u00f3re da\u0142y pocz\u0105tek nowej dziedzinie matematyki &#8211; topologii. O tym czym jest topologia mo\u017cna poczyta\u0107 <a href=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/03\/31\/czym-jest-topologia\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tutaj<\/a>.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Wracaj\u0105c do wzoru Eulera, to mo\u017cna sprawdzi\u0107, \u017ce dla sze\u015bcianu, jakiegokolwiek graniastos\u0142upa czy ostros\u0142upa istotnie zachodzi \\[W-K+S=2.\\]<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>Bry\u0142a<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\"><strong>W<\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: center;\"><strong>K<\/strong><\/td>\n<td style=\"text-align: center;\"><strong>S<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Sze\u015bcian<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">8<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">12<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">6<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Graniastos\u0142up tr\u00f3jk\u0105tny<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">6<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">9<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">5<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>Ostros\u0142up siedmiok\u0105tny<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">8<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">14<\/td>\n<td style=\"text-align: center;\">8<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Wz\u00f3r ten jest prawdziwy r\u00f3wnie\u017c dla bardziej skomplikowanych wielo\u015bcian\u00f3w jak np. <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Wielo%C5%9Bcian_foremny\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bry\u0142y plato\u0144skie<\/a>. Sprawdzenie tego jest ciekawym \u0107wiczeniem na lekcj\u0119 matematyki.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Sama zale\u017cno\u015b\u0107 by\u0107 mo\u017ce jest prosta, lecz jej dow\u00f3d przysporzy\u0142 niema\u0142ych trudno\u015bci nie tylko Eulerowi, lecz i innym matematykom.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Euler napisa\u0142 o niej dwie prace. Pierwsza z nich to <a href=\"https:\/\/scholarlycommons.pacific.edu\/euler-works\/230\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Elementa doctrinae solidorum<\/a>, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 w 1758. Dow\u00f3d zale\u017cno\u015bci si\u0119 w niej nie znalaz\u0142. Opublikowany zosta\u0142 rok p\u00f3\u017aniej w pracy <a href=\"http:\/\/eulerarchive.maa.org\/\/docs\/originals\/E231.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Demonstratio nonnullarum insignium proprietatum, quibus solida hedris planis inclusa sunt praedita<\/a>. Jednak\u017ce nie by\u0142 poprawny.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Euler swoj\u0105 pr\u00f3b\u0119 dowodu przeprowadzi\u0142 dla wielo\u015bcian\u00f3w wypuk\u0142ych, tzn. maj\u0105cych tak\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107, \u017ce dowolny odcinek \u0142\u0105cz\u0105cy dwa punkty bry\u0142y, w ca\u0142o\u015bci si\u0119 w niej znajduje. Znane nam wielo\u015bciany jak sze\u015bcian, graniastos\u0142upy, ostros\u0142upy itd., s\u0105 wypuk\u0142e. Je\u017celi jednak po\u0142\u0105czymy kraw\u0119dzi\u0105 dwa sze\u015bciany, to otrzymamy przyk\u0142ad bry\u0142y, kt\u00f3ra wypuk\u0142a nie jest.<\/p>\n<figure id=\"attachment_361\" aria-describedby=\"caption-attachment-361\" style=\"width: 479px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-361 size-full\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/szesciany2.png\" alt=\"wielo\u015bcian niewypuk\u0142y\" width=\"479\" height=\"298\" srcset=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/szesciany2.png 479w, https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/szesciany2-300x187.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 479px) 100vw, 479px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-361\" class=\"wp-caption-text\">Przyk\u0142ad bry\u0142y, kt\u00f3ra nie jest wypuk\u0142a.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Idea Eulera by\u0142a prosta. Polega\u0142a na usuwaniu kolejnych wierzcho\u0142k\u00f3w w taki spos\u00f3b, aby po jego usuni\u0119ciu otrzyma\u0107 wielo\u015bcian dla kt\u00f3rego r\u00f3wno\u015b\u0107 \\(W-K+S=2\\) nadal jest prawdziwa. Proces usuwania wierzcho\u0142k\u00f3w trwa\u0142 do momentu gdy pozosta\u0142y tylko 4.<\/p>\n<figure id=\"attachment_364\" aria-describedby=\"caption-attachment-364\" style=\"width: 625px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-364 size-full\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/euler_dow.png\" alt=\"wz\u00f3r eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w\" width=\"625\" height=\"353\" align=\"middle\" srcset=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/euler_dow.png 625w, https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/euler_dow-300x169.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 625px) 100vw, 625px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-364\" class=\"wp-caption-text\">\u0179r\u00f3d\u0142o: D.S. Richeson, Euler&#8217;s Gem<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Bry\u0142\u0105 otrzyman\u0105 na ko\u0144cu by\u0142 czworo\u015bcian, dla kt\u00f3rego r\u00f3wno\u015b\u0107 \\(W-K+S=2\\) jest spe\u0142niona. Problem z dowodem Eulera by\u0142 taki, \u017ce nie m\u00f3wi\u0142 o tym w jaki spos\u00f3b owe wierzcho\u0142ki usuwa\u0107. I przez nieodpowiednie usuwanie mo\u017cna by\u0142o otrzyma\u0107 po drodze wielo\u015bcian, dla kt\u00f3rego stosowna r\u00f3wno\u015b\u0107 nie b\u0119dzie spe\u0142niona. Tak\u0105 jak np. dwa sze\u015bciany po\u0142\u0105czone wzd\u0142u\u017c kraw\u0119dzi. Kto sprawdzi\u0142 czy dla takiej bry\u0142y wz\u00f3r Eulera jest spe\u0142niony?<\/p>\n<figure id=\"attachment_365\" aria-describedby=\"caption-attachment-365\" style=\"width: 600px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-365 size-full\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/euler_dow2.png\" alt=\"wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w\" width=\"600\" height=\"188\" srcset=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/euler_dow2.png 600w, https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/euler_dow2-300x94.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-365\" class=\"wp-caption-text\">Przyk\u0142adowe problemy podczas usuwania wierzcho\u0142k\u00f3w. \u0179r\u00f3d\u0142o: Euler&#8217;s Gem.<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Pierwszy poprawny dow\u00f3d poda\u0142 Adrien-Marie Legendre, w kt\u00f3rym wykorzysta\u0142 geometri\u0119 sferyczn\u0105. Przedstawimy w\u0142a\u015bnie dow\u00f3d Legendre&#8217;a, ale najpierw musimy si\u0119 dowiedzie\u0107 kilku rzeczy o geometrii na sferze.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Wszyscy wiemy, \u017ce suma k\u0105t\u00f3w w tr\u00f3jk\u0105cie jest r\u00f3wna \\(180^\\circ\\) lub \\(\\pi\\), gdy mamy na my\u015bli radiany. W\u0142asno\u015b\u0107 ta jest charakterystyczna dla tr\u00f3jk\u0105t\u00f3w na p\u0142aszczy\u017anie. Sprawy wygl\u0105daj\u0105 zupe\u0142nie inaczej, gdy przeniesiemy si\u0119 na sfer\u0119.<\/p>\n<figure id=\"attachment_366\" aria-describedby=\"caption-attachment-366\" style=\"width: 302px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-366 size-full\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/trojkat.png\" alt=\"tr\u00f3jk\u0105t sferyczny\" width=\"302\" height=\"302\" srcset=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/trojkat.png 302w, https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/trojkat-300x300.png 300w, https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/trojkat-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 302px) 100vw, 302px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-366\" class=\"wp-caption-text\">Tr\u00f3jk\u0105t z trzema k\u0105tami prostymi<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Czym w og\u00f3le jest tr\u00f3jk\u0105t na sferze? Maj\u0105c trzy punkty mo\u017cemy je po\u0142\u0105czy\u0107 na r\u00f3\u017cne sposoby. Tak na p\u0142aszczy\u017anie jak i sferze. Na p\u0142aszczy\u017anie aby otrzyma\u0107 tr\u00f3jk\u0105t wystarczy, \u017ce po\u0142\u0105czymy stosowne punkty prostymi odcinkami. Na sferze za\u015b ka\u017cda linia jest krzywa. W\u015br\u00f3d wszystkich linii \u0142\u0105cz\u0105cych punkty \\(A\\) oraz \\(B\\) na sferze zawsze jednak jest taka, kt\u00f3ra jest najkr\u00f3tsza. Jest to fragment ko\u0142a wielkiego czyli przekroju sfery p\u0142aszczyzn\u0105 przechodz\u0105c\u0105 przez \u015brodek i punkty \\(A\\) oraz \\(B\\).<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Najwa\u017cniejsz\u0105 dla nas w\u0142asno\u015bci\u0105 jak\u0105 maj\u0105 tr\u00f3jk\u0105ty na sferze jest to, \u017ce suma k\u0105t\u00f3w wewn\u0119trznych jest zawsze wi\u0119ksza ni\u017c \\(\\pi\\). I ta suma k\u0105t\u00f3w pozwala obliczy\u0107 pole takiego tr\u00f3jk\u0105ta na sferze, kt\u00f3re jest r\u00f3wne \\[P=R^2(\\alpha+\\beta+\\gamma-\\pi),\\]<br \/>\ngdzie \\(\\alpha,\\beta,\\gamma\\) to k\u0105ty tr\u00f3jk\u0105ta. Jest to tre\u015b\u0107 twierdzenia Harriota-Girarda. W szczeg\u00f3lno\u015bci, gdy \\(R=1\\), to otrzymujemy \\[P=\\alpha+\\beta+\\gamma-\\pi.\\] Przyk\u0142adowo pole tr\u00f3jk\u0105ta z trzema k\u0105tami prostymi jest na sferze jednostkowej r\u00f3wne \\(\\frac{\\pi}{2}\\).<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Twierdzenie Harriota-Girarda mo\u017cna uog\u00f3lni\u0107. Pole \\(n\\)-k\u0105ta na sferze jednostkowej i sumie k\u0105t\u00f3w wewn\u0119trznych \\(S\\) jest r\u00f3wne \\[P=S-(n-2)\\pi.\\] Przydatna b\u0119dzie nast\u0119puj\u0105ca interpretacja. Przypiszmy ka\u017cdemu wierzcho\u0142kowi k\u0105t przy nim si\u0119 znajduj\u0105cy, ka\u017cdej kraw\u0119dzi \\(-\\pi\\), a jedynej \u015bcianie, kt\u00f3r\u0105 jest sam wielok\u0105t \\(2\\pi\\). Dodaj\u0105c wszystko razem otrzymamy pole wielok\u0105ta.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-468\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/wielokat.png\" alt=\"wz\u00f3r eulera\" width=\"269\" height=\"266\" \/><\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Trik Legendre&#8217;a polega\u0142 na tym, \u017ce maj\u0105c wielo\u015bcian wypuk\u0142y mo\u017cemy przyj\u0105\u0107, \u017ce jest wewn\u0105trz pewnej sfery, a nast\u0119pnie zrzutowa\u0107 na ni\u0105 jego kraw\u0119dzie. Mo\u017cna to sobie r\u00f3wnie\u017c wyobrazi\u0107 jak rozdmuchanie wielo\u015bcianu do sferycznego kszta\u0142tu. Sfera zostanie wtedy podzielona na krzywoliniowe wielok\u0105ty. Liczby tak powsta\u0142ych wierzcho\u0142k\u00f3w, kraw\u0119dzi oraz \u015bcian na sferze b\u0119d\u0105 takie sama jak w wyj\u015bciowym wielo\u015bcianie.<br \/>\n<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-369\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/sfera2.png\" alt=\"charakterystyka eulera\" width=\"234\" height=\"215\" \/><\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Bez straty og\u00f3lno\u015bci mo\u017cemy za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce promie\u0144 sfery to 1. W\u00f3wczas jej pole jest r\u00f3wne \\(4\\pi\\). Jest ono r\u00f3wne sumie p\u00f3l wszystkich wielok\u0105t\u00f3w, na kt\u00f3re zosta\u0142a podzielona. Wykorzystuj\u0105c nasz\u0105 interpretacj\u0119 twierdzenia Harriota-Girarda obliczymy pole sfery w inny spos\u00f3b.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Suma k\u0105t\u00f3w przy ka\u017cdym z wierzcho\u0142k\u00f3w jest r\u00f3wna \\(2\\pi\\). Dla wszystkich wierzcho\u0142k\u00f3w daje to \u0142\u0105cznie \\(2\\pi W\\). Ka\u017cdej kraw\u0119dzi przypisali\u015bmy \\(-\\pi\\), a poniewa\u017c ka\u017cda nale\u017cy do dwu \u015bcian, to dostajemy \\(-2\\pi K\\). Pozostaj\u0105 jeszcze \u015bciany, kt\u00f3re daj\u0105 \\(2\\pi S\\). Otrzymujemy wi\u0119c r\u00f3wno\u015b\u0107 \\[4\\pi=2\\pi W-2\\pi K+2\\pi S.\\] Dziel\u0105c przez \\(2\\pi\\) otrzymujemy wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Wykorzystuj\u0105c wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w mo\u017cemy udowodni\u0107, \u017ce sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z pi\u0119cio i sze\u015bciok\u0105t\u00f3w foremnych pi\u0142ka do pi\u0142ki no\u017cnej (np. s\u0142ynna <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Adidas_Telstar\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Adidas Telstar<\/a>) zawsze musi mie\u0107 dok\u0142adnie 12 pi\u0119ciok\u0105t\u00f3w.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Pi\u0142ka Adidas Telstar sk\u0142ada si\u0119 z pi\u0119cio i sze\u015bciok\u0105t\u00f3w foremnych w taki spos\u00f3b, \u017ce z ka\u017cdego wierzcho\u0142ka wychodz\u0105 trzy kraw\u0119dzie. Oznaczmy przez \\(P\\) liczb\u0119 pi\u0119ciok\u0105t\u00f3w, a przez \\(H\\) sze\u015bciok\u0105t\u00f3w. Ze wzoru Eulera mamy \\[P+H=S,\\ W=\\dfrac{5P+6H}{3} \\textrm{ oraz } K=\\dfrac{5P+6H}{2}.\\] Podstawiaj\u0105c wszystko do wzoru \\(W-K+S=2\\), nast\u0119pnie upraszczaj\u0105c dostajemy \\(\\dfrac{P}{6}=2\\). Podobnie pi\u0119ciok\u0105tami oraz sze\u015bciok\u0105tami pokryta jest powierzchnia pi\u0142eczki do golfa. Mimo i\u017c \u0142\u0105cznie jest ich znacznie wi\u0119cej ni\u017c w przypadku pi\u0142ki Adidasa, to wiemy, \u017ce pi\u0119ciok\u0105t\u00f3w jest dok\u0142adnie 12. R\u00f3wnie\u017c atomy w\u0119gla w fullerenach bywaj\u0105 po\u0142\u0105czone tak, \u017ce tworz\u0105 podobnie zbudowany szkielet. Poni\u017cej przyk\u0142ad fullerenu \\(C_{60}\\).<\/p>\n<figure id=\"attachment_482\" aria-describedby=\"caption-attachment-482\" style=\"width: 250px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-482\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/fullerenc60.png\" alt=\"fullereny\" width=\"250\" height=\"250\" srcset=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/fullerenc60.png 250w, https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/fullerenc60-150x150.png 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-482\" class=\"wp-caption-text\">Fullerene C60 ball and stick created from a PDB using Piotr Rotkiewicz&#8217;s [http:\/\/www.pirx.com\/iMol\/ iMol]. {{gfdl}} Source: English Wikipedia<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Dow\u00f3d Legendre&#8217;a mo\u017cna uog\u00f3lni\u0107 na niekt\u00f3re wielo\u015bciany niewypuk\u0142e. Przyk\u0142adowo poni\u017cszy wielo\u015bcian r\u00f3wnie\u017c jeste\u015bmy w stanie rozdmucha\u0107 do kszta\u0142tu sfery i nast\u0119pnie powt\u00f3rzy\u0107 dow\u00f3d Legendre&#8217;a.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-374\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/Stella_octangula.png\" alt=\"charakterystyka eulera\" width=\"240\" height=\"252\" \/><\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Prowadzi to do naturalnego pytania czy mo\u017cna i je\u015bli tak, to w jaki spos\u00f3b opisa\u0107 wszystkie wielo\u015bciany, dla kt\u00f3rych wz\u00f3r Eulera jest prawdziwy? Sp\u00f3jrzmy na poni\u017csze przyk\u0142ady pochodz\u0105ce od Simona L\u2019Huilliera.<\/p>\n<figure id=\"attachment_376\" aria-describedby=\"caption-attachment-376\" style=\"width: 661px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-376\" src=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/lhulier.png\" alt=\"Simon L\u2019Huillier\" width=\"661\" height=\"231\" srcset=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/lhulier.png 661w, https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/lhulier-300x105.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 661px) 100vw, 661px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-376\" class=\"wp-caption-text\">\u017br\u00f3d\u0142o: Euler&#8217;s Gem<\/figcaption><\/figure>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Po lewej mamy wielo\u015bcian, kt\u00f3ry jeste\u015bmy w stanie rozdmucha\u0107 do kszta\u0142tu sfery, ale oka\u017ce si\u0119, \u017ce wz\u00f3r Eulera nie jest w tym przypadku spe\u0142niony. Nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce dowodu Legendre&#8217;a nie mo\u017cna tu zastosowa\u0107 bo jedna ze \u015bcian ma dziur\u0119. W\u0142a\u015bnie. Do tej pory nie zastanawiali\u015bmy si\u0119 zbytnio czym jest wielo\u015bcian czy \u015bciana. Czy aby na pewno \u015bciana z dziur\u0105 odpowiada temu co rozumiemy przez \u015bcian\u0119? Tylko co dok\u0142adnie rozumiemy przez poj\u0119cie \u015bciany?<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Jednym z g\u0142\u00f3wnych problem\u00f3w zwi\u0105zanych z trudno\u015bciami dowiedzenia wzoru Eulera bra\u0142y si\u0119 st\u0105d, \u017ce niby ka\u017cdy wiedzia\u0142 czym jest wielo\u015bcian czy \u015bciana, ale jak ju\u017c si\u0119 nad tym g\u0142\u0119biej zastanowi\u0107, to jak wida\u0107, nie jest to takie oczywiste. W matematyce zasada <em>ko\u0144 jaki jest, ka\u017cdy widzi<\/em> niestety nie przejdzie. I tutaj mamy tego przyk\u0142ad.<\/p>\n<p style=\"line-height: 1.2;\">Dow\u00f3d Legendre&#8217;a pokazuje, \u017ce wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w jest r\u00f3wnie\u017c prawdziwy dla obiekt\u00f3w, kt\u00f3re wielo\u015bcianami nie s\u0105 jak np. sfera podzielona krzywoliniowymi kraw\u0119dziami i \u015bcianami. Jak wi\u0119c powinno si\u0119 zdefiniowa\u0107 poprawnie wielo\u015bcian, \u015bcian\u0119 czy kraw\u0119d\u017a? Jak daleko mo\u017cemy si\u0119 posun\u0105\u0107 z uog\u00f3lnieniami obiekt\u00f3w, dla kt\u00f3rych wz\u00f3r Eulera jest prawdziwy? Co z bry\u0142ami, dla kt\u00f3rych nie jest spe\u0142niony? Mo\u017ce jest dla nich spe\u0142niony inny wz\u00f3r? Odpowiedzi mo\u017cna znale\u017a\u0107 w cz\u0119\u015bci <a href=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/19\/charakterystyka-eulera\/\" rel=\"noopener\" target=\"_blank\">drugiej<\/a>.<\/p>\n<hr>\n<h4>Literatura<\/h4>\n<p>D.S. Richeson, <em>Euler&#8217;s Gem: The Polyhedron Formula and the Birth of Topology<\/em>, Princeton Univ. Press (2008)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz historia zwi\u0105zana z tym poj\u0119ciem to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z prostej, z pozoru niezbyt ciekawej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria. Jest to r\u00f3wnie\u017c wspania\u0142y kawa\u0142ek historii matematyki oraz<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":475,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[34],"tags":[36,35,42],"class_list":["post-466","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-topologia","tag-charakterystyka-eulera","tag-topologia","tag-wzor-eulera"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.7 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w. Pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz jego historia to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z pozoru prostej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w. Pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz jego historia to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z pozoru prostej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"&beta;X - blog o matematyce\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2021-04-18T19:55:23+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2021-06-06T17:40:33+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/wzor_eu.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"828\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"206\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"\u03b2X\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"\u03b2X\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"\u03b2X\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970\"},\"headline\":\"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w: pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.\",\"datePublished\":\"2021-04-18T19:55:23+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-06T17:40:33+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/\"},\"wordCount\":1762,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/wzor_eu.jpg\",\"keywords\":[\"Charakterystyka Eulera\",\"Topologia\",\"Wz\u00f3r Eulera\"],\"articleSection\":[\"Topologia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/\",\"name\":\"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w. Pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/wzor_eu.jpg\",\"datePublished\":\"2021-04-18T19:55:23+00:00\",\"dateModified\":\"2021-06-06T17:40:33+00:00\",\"description\":\"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz jego historia to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z pozoru prostej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/wzor_eu.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/04\\\/wzor_eu.jpg\",\"width\":828,\"height\":206,\"caption\":\"wz\u00f3r eulera\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/index.php\\\/2021\\\/04\\\/18\\\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Blog o matematyce\",\"item\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w: pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/\",\"name\":\"&beta;X - blog o matematyce\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970\",\"name\":\"\u03b2X\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"\u03b2X\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/secure.gravatar.com\\\/avatar\\\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.beta-iks.pl\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w. Pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.","description":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz jego historia to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z pozoru prostej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w. Pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.","og_description":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz jego historia to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z pozoru prostej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria.","og_url":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/","og_site_name":"&beta;X - blog o matematyce","article_published_time":"2021-04-18T19:55:23+00:00","article_modified_time":"2021-06-06T17:40:33+00:00","og_image":[{"width":828,"height":206,"url":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/wzor_eu.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"\u03b2X","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Napisane przez":"\u03b2X","Szacowany czas czytania":"3 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/"},"author":{"name":"\u03b2X","@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/#\/schema\/person\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970"},"headline":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w: pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.","datePublished":"2021-04-18T19:55:23+00:00","dateModified":"2021-06-06T17:40:33+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/"},"wordCount":1762,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/#\/schema\/person\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970"},"image":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/wzor_eu.jpg","keywords":["Charakterystyka Eulera","Topologia","Wz\u00f3r Eulera"],"articleSection":["Topologia"],"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/","url":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/","name":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w. Pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii.","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/wzor_eu.jpg","datePublished":"2021-04-18T19:55:23+00:00","dateModified":"2021-06-06T17:40:33+00:00","description":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w oraz jego historia to pi\u0119kny przyk\u0142ad tego jak z pozoru prostej obserwacji mo\u017ce zrodzi\u0107 si\u0119 pi\u0119kna teoria.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#primaryimage","url":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/wzor_eu.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/04\/wzor_eu.jpg","width":828,"height":206,"caption":"wz\u00f3r eulera"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/2021\/04\/18\/wzor-eulera-dla-wieloscianow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Blog o matematyce","item":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wz\u00f3r Eulera dla wielo\u015bcian\u00f3w: pi\u0119kny kawa\u0142ek matematyki i jej historii."}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/#website","url":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/","name":"&beta;X - blog o matematyce","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/#\/schema\/person\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/#\/schema\/person\/1b106a5d7ab55666c39af533243b8970","name":"\u03b2X","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g","caption":"\u03b2X"},"logo":{"@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/f16c078ff9d68ba09c4e424638234fa07c9c989195edd327510c0c8b167f1b70?s=96&d=mm&r=g"},"sameAs":["https:\/\/www.beta-iks.pl"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=466"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":816,"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/466\/revisions\/816"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/475"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=466"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=466"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.beta-iks.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=466"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}